Badania dla fotoniki krzemowej nowej generacji

Od lewej: dr inż. Marcin Juchniewicz, dr inż. Jakub Sitek, dr Iwona Pasternak, dr inż. Piotr Wiśniewski, mgr inż. Bartłomiej Stonio, dr inż. Mateusz Słowikowski

Zespół reprezentujący PW w projekcie REMOTION: (od lewej) dr inż. Marcin Juchniewicz, dr inż. Jakub Sitek, dr Iwona Pasternak (koordynator projektu), dr inż. Piotr Wiśniewski, mgr inż. Bartłomiej Stonio, dr inż. Mateusz Słowikowski

Poznaj prestiżowy projekt REMOTION

Nasi naukowcy będą pracować nad pokonaniem istotnej bariery w rozwoju technologii o ogromnym znaczeniu dla nowoczesnej elektroniki i telekomunikacji. W ramach projektu REMOTION sprawdzą, jak skutecznie umieszczać wydajne źródła światła bezpośrednio na krzemowych układach scalonych. Badania nad nową metodą zostaną przeprowadzone dzięki grantowi Pathfinder programu Horyzont Europa, który wspiera rozwój przełomowych technologii. 

Fotonika krzemowa odgrywa coraz większą rolę w rozwoju obszarów związanych z telekomunikacją, systemami pomiarowymi, czujnikami czy sztuczną inteligencją. Jej przewaga to wykorzystanie światła zamiast sygnałów elektrycznych do przesyłania i przetwarzania informacji – światło daje możliwość przekazywania ogromnej ilości danych, na różnych długościach fal. 

Sygnały świetlne są prowadzone przez struktury przypominające światłowody. Struktury te są umieszczane bezpośrednio na krzemowych płytkach. Sam krzem jest jednak słabym emiterem światła, a obecnie wykorzystywane zewnętrzne lasery powodują m.in. znaczne straty sygnału, dlatego pożądane są alternatywne półprzewodniki, które pomyślnie przejdą wymagający proces integracji materiałów. 

Badacze z Politechniki Warszawskiej wraz z partnerami z Politechniki Wrocławskiej, Mellanox Technologies Ltd. – NVIDIA oraz Uniwersytetu Paderborn planują wytwarzanie laserów z materiałów półprzewodnikowych na bazie arsenku galu (GaAs) i fosforku indu (InP). Kluczową rolę odegra wykorzystanie tzw. epitaksji zdalnej, czyli techniki, która pozwoli na wzrost struktur półprzewodnikowych na ultracienkich warstwach dwuwymiarowych, a następnie ich odklejanie i przenoszenie na docelowe podłoże, czyli tzw. wafle krzemowe. Co ważne, dzięki tej metodzie podłoża będą mogły być wykorzystywane ponownie, co daje korzyści zarówno technologiczne, jak i ekonomiczne. 

Nad przebiegiem prac całego konsorcjum będzie czuwała dr Iwona Pasternak z Wydziału Fizyki PW, koordynatorka projektu REMOTION. – Przed nami ogromne wyzwania. Musimy osadzić warstwę materiału dwuwymiarowego na podłożu GaAs, wytworzyć na niej całą strukturę lasera, przeprowadzić niezbędne procesy technologiczne, a następnie oderwać gotowe urządzenie od podłoża i przenieść je na krzem. Na koniec najważniejsze, czyli wykazanie, że laser działa! W tej perspektywie trzy lata na realizację projektu to wcale nie tak wiele. Na szczęście mamy fantastyczne konsorcjum, którego partnerzy zostali dobrani tak, aby ich kompetencje wzajemnie się uzupełniały. Zespoły są doświadczone i złożone ze specjalistów w swoich dziedzinach, ścisła współpraca pozwoli nam zmierzyć się z tym ambitnym zadaniem – podkreśla badaczka. 

W ramach PW fizycy z zespołu dr Pasternak będą współpracować z zespołem dr. inż. Piotra Wiśniewskiego z Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii CEZAMAT. – REMOTION jest przykładem projektu, w którym przełomowe technologie mogą powstać wyłącznie na styku wielu dyscyplin. Kompetencje Politechniki Warszawskiej w zakresie zaawansowanych materiałów – również tych dwuwymiarowych – technologii półprzewodnikowych, w tym wytwarzania struktur fotonicznych oraz eksperymentalnej walidacji nowych koncepcji doskonale uzupełniają wiedzę partnerów konsorcjum. Dzięki infrastrukturze CEZAMAT-u możemy nie tylko projektować nowe rozwiązania, ale również szybko weryfikować je w warunkach laboratoryjnych, skracając drogę od idei do demonstratora technologii. To właśnie takie środowisko sprzyja realizacji ambitnych celów stawianych przez program EIC Pathfinder – mówi dr inż. Piotr Wiśniewski. 

Efekty badań mogą umożliwić stworzenie technologii pozwalającej na bezpośrednie umieszczenie źródeł światła na krzemowych chipach, co pozwoliłoby ograniczyć straty podczas przesyłania sygnałów optycznych, zmniejszyć zużycie energii i uprościć konstrukcję urządzeń. W dalszej perspektywie technologia mogłaby znaleźć zastosowanie m.in. w centrach danych, zaawansowanych systemach telekomunikacyjnych czy też nowoczesnych procesorach optycznych. 

Całkowity budżet REMOTION (Remote Epitaxy of III–V Lasers on Silicon for Wafer Scale Next‑Generation Silicon Photonics) wynosi prawie 4 mln euro. Formalny start projektu jest zaplanowany na marzec 2027 r.