Logo

Historia Wydziału Fizyki PW

Rozdział 8

Lata siedemdziesiąte

 

Całkowite przejęcie procesu dydaktycznego przez Instytut nastąpiło dopiero w 1970 roku, kiedy zlikwidowano katedry i włączono w skład Instytutu wszystkich pracowników. Instytut stał się wtedy dużą jednostką pozawydziałową skupiającą około 180 pracowników. W tym okresie prowadzono badania naukowe, głównie kontynuując zagadnienia leżące w profilu zainteresowań dawnych katedr. Podejmowano też działalność zleconą dotyczącą zagadnień fizyczno-technicznych w ramach umów.

W połowie lat siedemdziesiątych Instytut Fizyki był już jednostką o przejrzystej, poprawnie działającej strukturze organizacyjnej zatrudniającej ponad 200 osób, w tym 3 profesorów i 11 docentów. Wartość prac umownych wynosiła około 20 mln zł. Ogólny profil badań naukowych Instytutu obejmował problemy fizyki związanej w dużym stopniu z techniką, a więc sposoby stosowania metod fizyki, bazy aparaturowej fizyki i rezultatów badań fizycznych w technice, przemyśle i różnych dziedzinach nauki oraz zespół metod i aparatury technicznej stosowanych do rozwiązywania zagadnień w fizyce. Głównie zajmowano się badaniami właściwości fizycznych materiałów w różnych warunkach zewnętrznych oraz badaniami struktury materii. Reprezentowane były takie działy jak fizyka wysokich ciśnień, fizyka ciała stałego, akustyka i ultradźwięki, optyka kwantowa, ferroelektryki i ferromagnetyki, półprzewodniki organiczne i amorficzne, jądro atomowe i cząstki elementarne, ciekłe kryształy, właściwości termiczne materiałów. W okresie, kiedy dyrektorem Instytutu był prof. Zbigniew Strugalski, było 5 zakładów dydaktycznych obsługujących odpowiednie wydziały, a działalność naukowa ujęta była organizacyjnie w 9 zakładach naukowych.:

  • Problemów Mechaniki (kier. doc. Roland Wiśniewski)
  • Fizyki Ciała Stałego (kier. doc. Wojciech Jabłoński)
  • Akustyki i Ultradźwięków (kier. doc. Czesław Wachtl)
  • Optyki Kwantowej (kier. doc. Jan Petykiewicz)
  • Półprzewodników Amorficznych i Organicznych (kier. prof. Bogna Klarner)
  • Optyki Atomowej i Molekularnej (kier. dr Zenon Tomczak)
  • Problemów Fizyki Współczesnej (kier. doc. Włodzimierz Zych)
  • Fizyki Jadra Atomowego i Cząstek Elementarnych (kier. prof. Z. Strugalski)
  • Problemów Dydaktyki (kier. dr Witold Kruczek)

W końcu lat sześćdziesiątych żywa stała się sprawa uruchomienia w Politechnice Warszawskiej studiów w zakresie tzw. fizyki technicznej.

Idea kształcenia "fizyków technicznych" w ramach zorganizowanego wydziału sięga okresu przedwojennego i podana była w 1932 roku przez profesora Mieczysława Wolfkego na VI Zjeździe Fizyków Polskich w Warszawie. Oto fragment tego odczytu:

Dla zrealizowania powyżej naszkicowanych postulatów należy przede wszystkim pomyśleć o kształceniu i przygotowaniu poważnych pracowników w dziedzinie fizyki technicznej. Dotychczas nie mamy w Polsce ani jednego wydziału fizyki technicznej. W politechnice Lwowskiej są zaczątki takiego kierunku kształcenia na Wydziale Ogólnym, a w politechnice Warszawskiej na Wydziale Elektrycznym, gdzie wykonywane są prace dyplomowe i doktorskie z dziedziny fizyki technicznej... Wszystko to jest niewystarczające i należałoby dążyć do utworzenia przynajmniej Sekcji Fizyki Technicznej na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Z różnych względów kształcenie fizyków technicznych powinno odbywać się w stolicy, gdzie kontakt ze sferami zainteresowanymi jest łatwiejszy. Program takiej sekcji musiałby być dostosowany do potrzeb naszego Państwa i mógłby się częściowo wzorować na programach politechnik zagranicznych. Należałoby również obudzić zainteresowanie temi sprawami przemysłu i szerszych warstw techników i fizyków. W tym celu byłoby bardzo pożądane utworzenie polskiego towarzystwa fizyki technicznej lub na początek w łonie Polskiego Towarzystwa Fizycznego - sekcji fizyki technicznej. Bardzo ważnym czynnikiem do pomyślnego rozwoju nowej gałęzi wiedzy jest możność publikowania prac w centralnym organie własnym. W tym względzie przypuszczam, że będzie można w porozumieniu z redakcją naszych "Acta Physica Polonica" utworzyć dodatek poświęcony pracom z dziedziny fizyki technicznej. Wszystkie powyżej wymienione projekty mają ten jedyny wspólny cel - stworzenie u nas nowej dziedziny pracy twórczej dla techniki, opartej na silnych podstawach naukowych fizyki czystej, w myśl zasady: pozostańmy fizykami, a pracujmy dla techniki.

Do idei tej wrócił jako dyrektor Instytutu Fizyki profesor Szczeniowski, propagując ją na wyższych szczeblach władz szkolnictwa wyższego i przygotowując grunt na terenie Politechniki do realizacji tego pomysłu. Dalej angażowali się w tę sprawę następni dyrektorzy Instytutu - profesor B. Karczewski i profesor Z. Strugalski.

W roku 1973 istniejące przy Wydziale Elektroniki Studium Matematyczno-Techniczne przekształciło się w Studium Podstawowych Problemów Techniki i zawierało trzy specjalności: matematykę stosowaną, fizykę techniczną i mechanikę stosowaną. Opracowano wówczas i wdrożono nowe plany studiów, programy nauczania oraz ustalono rodzaj i wymiar praktyk, wykorzystując dotychczasowe doświadczenia. Komisja ministerialna koordynowała prace nad programami pierwszych lat studiów, (przew. Komisji ds. Fizyki był profesor J. Massalski, członkiem z Instytutu Fizyki PW był docent W. Zych), programy lat starszych były opracowywane w ramach poszczególnych uczelni. W roku akademickim 1973/74 zostali przyjęci na specjalność Fizyka Techniczna pierwsi studenci (25 osób). 1 października 1974 roku Studium Podstawowych Problemów Techniki uzyskało uprawnienia Wydziału. Kierownikiem został prof. dr hab. Tadeusz Traczyk, zastępcą ds. studiów matematycznych - doc. dr hab. Henryk Adamczyk, ds. studiów fizycznych - doc. dr hab. Włodzimierz Zych.

Zatwierdzone przez Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego i Techniki programy zawierały cztery specjalności: Fizykę Ciała Stałego, Optykę, Fizykę Jądrową, Fizykę Cieczy i Gazów, a do realizacji przekazano Fizykę Ciała Stałego i Optykę.

W lutym 1975 roku Rektor Politechniki Warszawskiej po podjęciu decyzji o organizacji nowego wydziału powołał zespół celem przygotowania "Założeń do programu zadań i rozwoju Instytutu Matematyki, Fizyki oraz Studium Podstawowych Problemów Techniki w Politechnice Warszawskiej do roku 1990" (z Instytutu Fizyki członkami zespołu byli docent R. Wiśniewski i W. Zych), jako części ogólnouczelnianego dokumentu pt. "Założenia do programu rozwoju Politechniki Warszawskiej w Warszawie do roku 1990". Miał to być dokument stanowiący podstawę działalności Wydziału i Instytutów na dalsze lata, z uwzględnieniem zadań związanych z kształceniem fizyków i matematyków.

WSTECZ   DALEJ